Mayugwa na Faida Zake!

Mayugwa ni mmea unaojulikana sana Zanzibar hata baadhi ya mitaa imepewa jina la ke mfano mzuri Mayugwani Unguja , mayugwa unaojulikana kisayansi kama Colocasia esculenta, na kwa Kiingereza mara nyingi huitwa taro au cocoyam. Ni mmea wa jamii ya Araceae unaolimwa sana katika maeneo ya kitropiki kwa ajili ya mizizi yake yenye wanga na pia majani yake ya chakula.

Kwa Zanzibar na maeneo ya Pwani, mayugwa hutambulika kama zao la asili linalopenda sehemu zenye unyevunyevu au maji mengi. Sifa zake ni:

Majani makubwa yenye umbo la moyo au mshale

Shina refu laini

Mizizi/viazi vilivyo chini ya ardhi ambavyo huliwa baada ya kupikwa

Mmea huu unaweza kufikia urefu wa mita 1–2.

Matumizi ya mayugwa:

Kupikwa kama chakula (viazi vyake)

Majani yake katika baadhi ya jamii hupikwa kama mboga

Ni chanzo kizuri cha wanga, madini kama potassium, na nyuzinyuzi.

Mayugwa mabichi hayaliwi moja kwa moja kwa sababu yana kemikali za asili (kama calcium oxalate) zinazoweza kuwasha koo au ulimi; ndiyo maana hupikwa kwanza.

Kwa Zanzibar, mayugwa yana historia ndefu kama zao la chakula katika maeneo ya mashamba yenye maji au ardhi yenye unyevunyevu.

Karne nyingi zilizopita, Zanzibar ilikuwa kitovu cha biashara kati ya Afrika Mashariki, Arabia, Uajemi, na India. Wafanyabiashara na wasafiri walileta mazao mbalimbali ya chakula, na inaaminika mayugwa yalikuwa miongoni mwa mimea iliyosambazwa kupitia mtandao huo wa biashara wa Bahari ya Hindi.

Katika vijiji vya Zanzibar, hasa maeneo yenye maji au ardhi yenye unyevunyevu kama mabondeni, karibu na chemchemi au mashamba ya mpunga, mayugwa yalistawi vizuri. Wakulima wa kienyeji walipanda mayugwa kwa sababu

Mayugwa yana faida nyingi kwa mwili yakipikwa vizuri na kuliwa kwa kiasi. Baadhi ya faida zake ni:

Husaidia mmeng'enyo wa chakula – yana nyuzinyuzi (fiber) nyingi ambazo husaidia tumbo kufanya kazi vizuri na kupunguza choo kigumu.

Hutoa nguvu mwilini – yana wanga (carbohydrates) unaotoa nishati, hivyo ni chakula kizuri kwa watu wanaofanya kazi au safari ndefu.

Husaidia afya ya moyo – yana madini kama potassium ambayo yanaweza kusaidia kudhibiti shinikizo la damu.

Husaidia kinga ya mwili – yana vitamini na antioxidants zinazosaidia mwili kupambana na uharibifu wa seli.

Husaidia kushiba kwa muda mrefu – nyuzinyuzi zake zinaweza kusaidia kudhibiti hamu ya kula.

By Farid Fazach katika Fahari ya Zanzibar.